डम्बर खतिवडा भन्छ – म एउटा यस्ताे पार्टीको सदस्य हुन चाहन्छु, मात्रै सदस्य कुनै पद चाहिएन।
डम्बर खतिवडाको यो विचार कुनै एउटा दलविरुद्धको असन्तोष मात्र होइन; यो “पार्टी प्रणालीको पुनर्जन्म” को माग हो।
उनले अन्त्यमा सोधेको प्रश्न —
“छ यस्ताे कुनै पार्टी तपाईं हामी जस्ता मान्छेलाई सदस्य बनाउन आँट गर्ने?”
यसले एउटा नयाँ जनवादी–नैतिक आन्दोलनको बीउ रोप्छ।

🔹 १. लोकतान्त्रिक, प्रगतिशील, समावेशी पार्टीको परिकल्पना

नेपालका ठूला दलहरू प्रायः नाममा लोकतान्त्रिक भए पनि व्यवहारमा व्यक्तिकेन्द्रित छन्। खतिवडाको पहिलो बुँदा संस्थागत लोकतन्त्र र समानुपातिक प्रतिनिधित्वमा आधारित पार्टीको चाहना हो।

🔹 २. प्रत्यक्ष मतबाट नेतृत्वको निर्वाचन

दलका नेताहरू नियुक्तिमा होइन, सदस्यको प्रत्यक्ष मत बाट आउने व्यवस्था होस् भन्ने माग — दलभित्र ‘भोटको शक्ति’ स्थापित गर्ने कुरा हो।

🔹 ३. समानुपातिक संघीय समिति

जात, भाषा, भूगोल, लिङ्ग र उमेर समूह अनुसार पूर्ण समानुपातिक समिति — यो समावेशी लोकतन्त्रको मेरुदण्ड हो।

🔹 ४. प्रारम्भिक निर्वाचन प्रणाली (Primary Election)

अमेरिकी शैलीको प्राथमिक चुनाव जस्तै — उम्मेदवारहरू पार्टीभित्रै लोकतान्त्रिक प्रतिस्पर्धाबाट चयन हुने व्यवस्था।

🔹 ५. नेतृत्वको कार्यकाल सीमा

एक व्यक्ति अधिकतम ८ वर्ष — यो सत्ता च्यापटिने प्रवृत्ति विरुद्धको स्पष्ट घोषण हो।

🔹 ६. पारदर्शी आर्थिक प्रणाली

उम्मेदवारले खर्च सीमा नाघे तुरुन्त अयोग्य — राजनीतिक पैसाको दुरुपयोग नियन्त्रण गर्ने व्यवस्था।

🔹 ७. अल्पमतको स्वतन्त्रता

अल्पमतका विचारलाई सजिलै बोल्न दिने — भीतरको लोकतन्त्र को रक्षा गर्ने बुँदा।

🔹 ८. नैतिक संकटमा राजीनामा

नेता “राजनीतिक जिम्मेवारी” लिन तयार होस् भन्ने उच्च नैतिक मापदण्ड — नेपालमा दुर्लभ अभ्यास।

🔹 ९. व्यक्ति–पूजावादको अन्त्य

‘हाम्रो नेता महान्’ भन्ने संस्कृतिको अन्त्य गर्दै संस्थालाई प्राथमिकता दिने आग्रह।

🔹 १०. जनादेश र सिद्धान्तको इमानदारी

चुनावअघि र पछि एउटै नीति — जनमतसँग इमानदार रहने प्रतिबद्धता।

🔹 ११. सुशासित पार्टी नै सुशासित देशको आधार

देश सुधारको थालनी दलभित्रको सुधारबाट — यही मूल सन्देश हो।